วิธีเช็กสแตนเลสแท้ ดูยังไง? เทคนิคง่าย ๆ พร้อมวิธีตรวจสอบแบบมืออาชีพ

สแตนเลสแท้ดูยังไง? เข้าใจคำว่า “แท้–ไม่แท้” และวิธีเช็กเกรดสแตนเลสอย่างถูกต้อง

สแตนเลส (Stainless Steel) เป็นวัสดุที่ถูกใช้อย่างแพร่หลายในงานก่อสร้าง งานตกแต่ง งานครัว ไปจนถึงงานอุตสาหกรรม เนื่องจากมีจุดเด่นด้านความแข็งแรง ความสวยงาม และความทนทานต่อการกัดกร่อน โดยเกรดที่คนส่วนใหญ่นิยมและคุ้นชื่อกันมากที่สุดคือ สแตนเลส 304 และ 316

อย่างไรก็ตาม คำถามที่มักเกิดขึ้นเสมอคือ

“สแตนเลสแท้ดูยังไง?”
“ทำไมบางที่บอกว่าเป็นสแตนเลสแท้ แต่ใช้ไปไม่นานกลับขึ้นสนิม?”

ความจริงแล้ว ปัญหานี้ไม่ได้เกิดจาก “ของปลอม” เสมอไป แต่เกิดจาก ความเข้าใจเรื่องเกรดสแตนเลสที่คลาดเคลื่อน โดยเฉพาะการเรียกสแตนเลสบางเกรดว่า แท้ และบางเกรดว่า ไม่แท้ ทั้งที่ในทางเทคนิคแล้ว สแตนเลสไม่มีคำว่าแท้หรือปลอม มีเพียงสแตนเลสคนละเกรด และคุณสมบัติแตกต่างกันเท่านั้น

บทความนี้จะพาคุณทำความเข้าใจ

• ความหมายของคำว่า “สแตนเลสแท้” ที่สังคมใช้เรียกกัน
• วิธีเช็กเกรดสแตนเลสอย่างถูกต้อง ตั้งแต่ระดับทั่วไปจนถึงระดับมืออาชีพ
• เพื่อให้คุณเลือกวัสดุได้ตรงกับการใช้งานจริง และไม่ผิดหวังในระยะยาว

“สแตนเลสแท้” คืออะไร? ความจริงที่ควรรู้ก่อนตัดสินใจซื้อ

ในทางโลหะวิทยา สแตนเลสคือเหล็กผสมที่มี โครเมียม (Chromium) อย่างน้อย 10.5% ซึ่งจะทำปฏิกิริยากับออกซิเจนในอากาศ เกิดเป็นฟิล์มบาง ๆ ที่เรียกว่า Passive Layer เคลือบผิวโลหะไว้ ทำให้วัสดุทนต่อการเกิดสนิมและการกัดกร่อนได้ดีกว่าเหล็กทั่วไป

แต่ในชีวิตจริง คนในสังคมมักเรียก สแตนเลส 304 และ 316 ว่าเป็น “สแตนเลสแท้”
เพราะมีส่วนผสมของ โครเมียมประมาณ 18% นิกเกิลประมาณ 8% (หรือมากกว่าใน 316)
ทำให้ทนสนิม ทนสารเคมี และใช้งานได้ยาวนาน

ขณะที่สแตนเลสอย่าง เกรด 201 ถูกมองว่าเป็น “ไม่แท้” หรือ “ตกเกรด” ทั้งที่ในความเป็นจริง

201 ไม่ใช่ของปลอม ไม่ได้คุณภาพห่วย แต่ถูกออกแบบมาให้ ทนการกัดกร่อนต่ำกว่า 304/316 เพื่อให้ต้นทุนต่ำลงเท่านั้นเอง

ดังนั้น คำว่า แท้–ไม่แท้ ที่ใช้กันทั่วไป จึงเป็นเพียงภาษาที่สังคมใช้เรียกให้เข้าใจง่าย ไม่ใช่มาตรฐานทางวิศวกรรมแต่อย่างใด

ทำไมการรู้วิธีเช็กเกรดสแตนเลสจึงสำคัญ

ก่อนเลือกใช้สแตนเลสในงานใด ๆ การเข้าใจเกรดของวัสดุจะช่วยให้คุณ

• เลือกวัสดุให้เหมาะกับสภาพแวดล้อมจริง (ภายใน / ภายนอก / ใกล้ทะเล)
• ไม่จ่ายเงินแพงเกินความจำเป็น
• ลดปัญหาสนิม ผิวหมอง หรือการเสื่อมสภาพก่อนเวลา
• ควบคุมคุณภาพงานในระยะยาว โดยเฉพาะงานตกแต่งหรือโครงการมูลค่าสูง

วิธีเช็กเกรดสแตนเลสที่ถูกต้อง (อ้างอิงตามการใช้งานจริง)

1. ใช้แม่เหล็กแรงสูง — วิธีเบื้องต้นที่ต้องเข้าใจให้ถูก

หลายคนเชื่อว่า “สแตนเลสดูดแม่เหล็ก = ปลอม / ไม่ดูด = แท้”

ความจริงคือ ไม่ถูกทั้งหมด

การตอบสนองต่อแม่เหล็กขึ้นอยู่กับ โครงสร้างโลหะ ไม่ใช่ความแท้หรือไม่แท้

• สแตนเลส 430
  เป็นโครงสร้างแบบ Ferritic แม่เหล็กดูดติดแรงมาก
• สแตนเลส 201 และ 304
  ปกติจะดูดติดเบามาก หรือแทบไม่ติด โดยเฉพาะตอนเป็นแผ่นเรียบ
• สแตนเลส 304 หลังการขึ้นรูป
  เมื่อผ่านการพับ ดัด เชื่อม โครงสร้างโลหะบางส่วนจะเปลี่ยนจาก Austenitic เป็น Martensite ทำให้แม่เหล็กดูดติดเล็กน้อยได้ ซึ่งไม่ใช่สัญญาณว่าเป็นของปลอมหรือเกรดต่ำ
  

ดังนั้น การใช้แม่เหล็กดูดเหมาะสำหรับแยกสแตนเลส 430 ออกจากกลุ่มสแตนเลส 201 และสแตนเลส 304 แต่ไม่สามารถฟันธงเกรดได้ 100%

2. ใช้น้ำยาทดสอบสแตนเลส — แยก 201 กับ 304 ได้ชัดเจน

เป็นวิธีที่ใช้กันแพร่หลายในงานหน้างาน โดยการหยดน้ำยาลงบนผิวสแตนเลส

• สแตนเลส 201 → น้ำยาจะเปลี่ยนเป็น สีแดงหรือชมพู
• สแตนเลส 304 → สี ไม่เปลี่ยนแปลง
  

วิธีนี้ช่วยลดความคลุมเครือจากการใช้แม่เหล็กได้ดีมาก โดยเฉพาะในงานตกแต่ง

3. ใช้น้ำยาทดสอบ + แบตเตอรี่ + ขั้วไฟฟ้า — แยก 304 กับ 316

วิธีนี้ใช้สำหรับแยก 304 ออกจาก 316 หรือ 316L ซึ่งเป็นวิธีที่แม่นยำสูงในระดับหน้างานจริง

ขั้นตอนโดยสรุป

• หยดน้ำยาทดสอบลงบนแผ่นสแตนเลส
• ใช้ปลายขั้วไฟฟ้าแตะลงบนน้ำยาที่หยดบนแผ่นสแตนเลส (ห้ามให้ขั้วแตะโดนแผ่นโดยตรง)

ผลลัพธ์ที่ได้

• น้ำยาเปลี่ยนเป็น สีแดง → 316 / 316L
• น้ำยาเปลี่ยนเป็น สีดำ → 304
• ไม่เปลี่ยนสี → เกรดอื่น ๆ

สนใจแผ่นสแตนเลสแท้ แผ่นสแตนเลสสีคุณภาพสูง ติดต่อ Wasuwat

Wasuwat คือผู้นำด้านแผ่นสแตนเลสสีตกแต่ง ทั้งสีทอง แชมเปญ โรสโกลด์ ดำด้าน ฯลฯ พร้อมบริการฉลุลาย CNC และงานออกแบบเฉพาะจุดสำหรับใช้ในบ้าน ร้านค้า หรือโครงการระดับพรีเมียม

• งานภายในทั่วไป แนะนำสแตนเลสเกรด 201 อาจเพียงพอ
• งานที่ต้องการความทนทานสูง ควรเป็นสแตนเลสเกรด 304
• งานภายนอก หรือใกล้สารเคมี / ไอทะเล ควรเป็นสแตนเลส 316

เมื่อเข้าใจตรงนี้ คุณจะเลือกสแตนเลสได้อย่างมั่นใจ ไม่ถูกหลอกด้วยคำโฆษณา และได้งานที่สวยงาม ทนทาน คุ้มค่าในระยะยาว

อ่านเพิ่มเติม : สแตนเลส มีเกรดอะไรบ้าง ควรเลือกแบบไหนดี

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

Q: สแตนเลสดูดแม่เหล็ก แปลว่าไม่ใช่สแตนเลสจริงไหม?
A : ไม่จำเป็น การดูดแม่เหล็กไม่ได้บอกว่าสแตนเลสแท้หรือไม่แท้ แต่ขึ้นอยู่กับโครงสร้างโลหะของแต่ละเกรด เช่น สแตนเลส 430 จะดูดติดแรง ส่วน 201 และ 304 อาจดูดติดเบาหรือแทบไม่ติด โดยเฉพาะหลังผ่านการพับ ดัด หรือเชื่อม

Q: ทำไมสแตนเลส 304 บางแผ่นดูดแม่เหล็ก แต่บางแผ่นไม่ดูด?
A : สแตนเลส 304 ตอนเป็นแผ่นเรียบจะไม่ดูดหรือดูดติดน้อยมาก แต่เมื่อผ่านการขึ้นรูป เช่น ดัด พับ เชื่อม โครงสร้างโลหะบางส่วนจะเปลี่ยน ทำให้ดูดแม่เหล็กได้เล็กน้อย ซึ่งถือเป็นเรื่องปกติ

Q: น้ำยาทดสอบสแตนเลสเชื่อถือได้แค่ไหน?
A : น้ำยาทดสอบถือว่าแม่นยำในระดับหน้างาน โดยเฉพาะการแยกเกรด 201 กับ 304 ซึ่ง 201 จะเปลี่ยนเป็นสีแดงหรือชมพู ส่วน 304 จะไม่เปลี่ยนสี แต่ควรใช้ร่วมกับวิธีอื่นเพื่อความมั่นใจ

Q: จะรู้ได้อย่างไรว่าเป็นสแตนเลส 316 ไม่ใช่ 304?
A : ต้องใช้น้ำยาทดสอบร่วมกับแบตเตอรี่และขั้วไฟฟ้า หากน้ำยาเปลี่ยนเป็นสีแดงจะเป็น 316 หรือ 316L แต่ถ้าเปลี่ยนเป็นสีดำจะเป็น 304 วิธีนี้ช่วยแยกสองเกรดนี้ได้ชัดเจนมาก

Q: สแตนเลส 201 ถือว่าเป็นของปลอมหรือไม่ดีหรือเปล่า?
A : ไม่ใช่ค่ะ สแตนเลส 201 เป็นสแตนเลสจริง แต่เป็นเกรดที่ออกแบบมาให้ต้นทุนต่ำกว่า และทนการกัดกร่อนน้อยกว่า 304/316 เหมาะกับงานภายในที่ไม่เจอความชื้นหรือสารเคมีมาก

Q : ทำไมบางร้านเรียก 304 ว่าสแตนเลสแท้ แต่เรียก 201 ว่าไม่แท้?
A :  เป็นคำเรียกที่ใช้กันในสังคมเพื่อความเข้าใจง่าย ไม่ใช่คำทางเทคนิค จริง ๆ แล้วไม่มีสแตนเลสแท้หรือปลอม มีแต่สแตนเลสคนละเกรดและคุณสมบัติต่างกันเท่านั้น

Q : ถ้าใช้สแตนเลสผิดเกรด จะเกิดปัญหาอะไรตามมา?
A :  อาจเกิดสนิม ผิวหมอง ผิวแตกลาย หรือเสื่อมสภาพเร็ว โดยเฉพาะเมื่อนำเกรดที่ไม่เหมาะไปใช้ในพื้นที่ชื้น งานภายนอก หรือใกล้ไอทะเล

Q : งานภายนอกบ้านควรใช้สแตนเลสเกรดไหนดีที่สุด?
A :  แนะนำอย่างน้อยเป็นสแตนเลส 304 และหากเป็นพื้นที่ใกล้ทะเลหรือมีสารเคมี ควรเลือก 316 เพื่อความทนทานในระยะยาว

Q : แม่เหล็กอย่างเดียวพอไหมในการเช็กสแตนเลส?
A : ไม่พอค่ะ แม่เหล็กใช้คัดกรองเบื้องต้นได้ แต่ไม่สามารถระบุเกรดได้ชัดเจน ควรใช้ร่วมกับน้ำยาทดสอบหรือเอกสารรับรองวัสดุ

Q : วิธีไหนแม่นยำที่สุดในการรู้เกรดสแตนเลส?
A : การใช้เครื่องวิเคราะห์โลหะ (XRF) เป็นวิธีที่แม่นยำที่สุด เพราะสามารถบอกองค์ประกอบทางเคมีและระบุเกรดได้ชัดเจน แต่เหมาะกับงานอุตสาหกรรมหรือโครงการขนาดใหญ่